Zachowek to część spadku należna z mocy prawa pominiętym spadkobiercom. Kto może go żądać, jak obliczyć jego wysokość i jakie są terminy przedawnienia.
Czym jest zachowek?
Zachowek to instytucja chroniąca najbliższych członków rodziny przed całkowitym pominięciem w testamencie. Nawet jeśli spadkodawca zapisał cały majątek osobie trzeciej, zstępni, małżonek i rodzice mają prawo do określonej części majątku.
Komu przysługuje zachowek?
- ZstępnymDzieci, wnuki i dalsi zstępni — jeśli zostali pominięci w testamencie lub otrzymali mniej niż wynika z przepisów.
- MałżonkowiMałżonek spadkodawcy, o ile nie jest rozwiedziony i nie orzeczono separacji.
- RodzicomRodzice — jeśli dziedziczyliby z ustawy (gdy spadkodawca nie miał dzieci).
Ile wynosi zachowek?
Zachowek wynosi co do zasady ½ udziału, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. Dla małoletnich i trwale niezdolnych do pracy — ⅔ udziału.
Przykład: jeśli przy dziedziczeniu ustawowym dziecko dziedziczyłoby ¼ majątku, jego zachowek wynosi ⅛ (połowa z ¼).
Jak dochodzić zachowku?
- Wezwanie do zapłatyPrzed skierowaniem sprawy do sądu warto wysłać pisemne wezwanie do osoby zobowiązanej do zapłaty zachowku.
- Pozew sądowyJeśli wezwanie nie przynosi efektu — pozew do sądu rejonowego lub okręgowego (w zależności od wartości roszczenia).
- DowodyKonieczne jest ustalenie wartości majątku spadkowego na dzień otwarcia spadku.
Termin przedawnienia roszczenia o zachowek
Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu lub od otwarcia spadku. Po tym terminie zobowiązany może skutecznie uchylić się od zapłaty.